Meer informatie

Meer over de lever en radioembolisatie

Wat is en welke functie heeft de lever?

De lever is één van de organen, die zich in de buikholte bevinden. De lever zit rechtsboven in de buik, en is het grootste inwendige orgaan. De lever heeft veel verschillende taken, die onderverdeeld kunnen worden in de aanmaak of afbraak van stoffen. De lever maakt bijvoorbeeld gal en verschillende eiwitten, waaronder eiwitten die belangrijk zijn voor de bloedstolling. De lever breekt ook stoffen af die in het lichaam circuleren, zoals bijvoorbeeld medicijnen. De lever zorgt er dan voor dat die medicijnen het lichaam verlaten door ze af te breken en via gal of urine het lichaam te laten verlaten.

Hoe werkt de bloedvoorziening in de lever?

De bloedvoorziening van de lever is iets anders dan bij de meeste organen. De meeste organen hebben alleen een aanvoerend bloedvat met zuurstofrijk bloed vanuit het hart (slagader), en een afvoerend bloedvat met zuurstofarm bloed (ader). De lever heeft dit ook, maar er is naast het aanvoerende bloedvat uit het hart (leverslagader) nog een bloedvat wat van de darmen komt (poortader). In de darmen worden de meeste voedingsstoffen opgenomen en via deze poortader direct naar de lever gebracht. Het meeste bloed wat naar de lever toe gaat komt via de poortader.

Tumor met bloedvaten waarin de bolletjes worden ingespoten

Tumor met bloedvaten waarin de bolletjes worden ingespoten

Hoe ontstaat leverkanker?

Leverkanker ontstaat als normale levercellen veranderen in kankercellen. Deze kankercellen groeien ongeremd en verdringen de normale levercellen. Leverkanker kan in de lever zelf zijn ontstaan (bijvoorbeeld het hepatocellulair carcinoom) of het gevolg zijn van uitzaaingen van tumoren elders in het lichaam (bijvoorbeeld van dikkedarmkanker). Deze uitzaaiingen zijn mogelijk doordat al het bloed (met daarin kankercellen van elders) de lever passeert.

Welke symptomen geeft leverkanker?

Kanker kan zorgen voor een verstoring van de leverfuncties. Hierdoor ontstaan symptomen als vermoeidheid, misselijkheid, pijn ter plaatse van de lever of jeuk. Door verstoring van de functies kan de huid of het oogwit geel verkleuren, dit wordt geelzucht genoemd. Ook kan de vochtbalans verstoord worden, waarbij benen en de buik dikker worden door ophoping van vocht (oedeem en ascites). Door verstoring van de aanmaak van eiwitten die belangrijk zijn bij het stoppen van bloedingen kunnen wonden ook langer bloeden.

Hoe wordt leverkanker behandeld?

Patiënten met leverkanker worden meestal behandeld met een operatie of met chemotherapie. Bij een operatie wordt geprobeerd alle kankercellen weg te snijden. Dit is niet mogelijk als de kankercellen zich te verspreid in het leverweefsel bevinden, of als ze vlakbij andere organen of bloedvaten liggen. Een operatie kan ook dienen om de oude lever in het geheel te verwijderen en een nieuwe lever in te brengen (levertransplantatie). Hier komen heel weinig patiënten voor in aanmerking omdat de tumor meestal te veel gegroeid is. Bij chemotherapie wordt een stof in het lichaam gebracht die de kankercellen doodt of remt. Bij radioembolisatie worden radioactieve bolletjes in de lever ingebracht die de kankercellen doden of remmen (zie onder). Een combinatie van therapieën is mogelijk.

Katheterisatie

Via een katheter in de lies kunnen radioactieve bolletjes in de lever ingespoten worden

Hoe werkt radioembolisatie?

Bij deze behandeling worden via een slangetje (katheter) in de lies radioactieve bolletjes in de lever gespoten. Door de straling die deze bolletjes uitzenden raken de kankercellen beschadigd en sterven.

De lever krijgt bloed van twee vaten, een uit het hart (leverslagader) en een uit de darmen (poortader). Als er kanker in de lever groeit, groeit dit vaak op basis van de bloedvoorziening vanuit de leverslagader. Normaal leverweefsel krijgt de meeste voedingsstoffen van de poortader. Tijdens de radioembolisatie-procedure wordt een katheter in de liesslagader ingebracht. Door tegelijkertijd beelden te maken kan de katheter gestuurd worden naar de levervaten. De slang zit dan in de bloedvoorziening van de lever waaruit de kankercellen het meeste bloed halen. Hierin worden dan bolletjes gespoten.

Deze bolletjes hebben twee effecten. Ten eerste bestralen ze de omliggende cellen, voornamelijk kankercellen. Ten tweede komen de bolletjes vast te zitten in de steeds kleiner wordende vaten. Daardoor sluiten ze de bloedvoorziening af (dit heet embolisatie). Ook hier geldt weer dat kankercellen hierdoor meer geraakt worden dan normale levercellen. De radioactiviteit vervalt in de loop van de tijd. Hoe lang dit duurt hangt af van het type radioactieve stof dat gebruikt wordt. De bolletjes blijven in de lever achter, wat geen kwaad kan. De behandeling kan eventueel herhaald worden.

PET scan

FDG-PET voor (links) en 6 weken na de behandeling (rechts). Tumoren kleuren geel op deze scan.

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van radioembolisatie?

Doordat een deel van de lever aangetast wordt, kunnen enkele bijwerkingen optreden. Dit zijn vooral pijn ter plaatse van de lever, misselijkheid, verminderde eetlust, koorts en vermoeidheid. Om deze bijwerkingen te voorkomen, krijgt u vooraf pijnstilling en middelen tegen misselijkheid. Desondanks hebben veel mensen kortdurend last van deze bijwerkingen na behandeling. Er kunnen ook complicaties ontstaan van de procedure. Deze komen zelden voor maar zijn: bloedingen in de lies door het aanprikken en een allergische reactie op het contrastmiddel wat gebruikt wordt.

Minder vaak komen andere bijwerkingen voor, zoals ontsteking van de galblaas. Ernstige bijwerkingen die zelden voorkomen zijn het ontstaan van ernstige schade aan de lever door straling (RadioEmbolization Induced Liver Disease ofwel REILD), stolling van bloed in de lever (vena porta thrombose), schade aan de maagwand (ulceratie of perforatie), een alvleesklierontsteking, of een longontsteking (radiation pneumonitis).

Waar kan ik meer informatie vinden over radioembolisatie?

Op internet zijn verschillende informatiebronnen over radioembolisatie. De meeste zijn Engelstalig. Hieronder vindt u een overzicht: